Kimya’da Temel Terimler

Kimya, karmaşık kelimelerle ve terimlerle doludur. Bu başta biraz yorucu gelebilir. Ancak zaman geçtikçe kimyadaki en önemli terimleri öğrenmiş olacaksınız.

Bu kılavuzla genel kimya terimlerini öğrenebilirsiniz. Bu terimler sadece kimyagerler, öğretmenler veya mühendisler için değil, herkes için oldukça önemlidir. Çünkü bu terimlerle kimyanın kapısını aralayabilir, laboratuvarlardaki araç gereçleri, deneyleri daha iyi kavrayabilirsiniz.

Dolayısıyla lise veya üniversite kimya dersi için çalışıyorsanız bu terminolojiye bir göz atıp bilgilerinizi tazeleyin!

Kimyada Temel Terimler: Küçük Şeyler

Önce küçüklerle başlayalım. Kimya temelde atomların, elementlerin, bileşiklerin ve moleküllerin incelenmesidir. Yani dört terimimiz var. Peki bunların anlamları neler? Bu dört kelime ve içerdikleri şeyler evrende aklınıza gelebilecek her şeyi meydana getiren şeylerdir. Yani hayatımızda kimya çok büyük bir yer kaplar.

Bir element – örneğin demir veya oksijen- saf bir maddedir ve başka bir maddeye indirgenemez. Elementleri sadece atomlara veya hâlâ element olarak tanımlayabileceğiniz küçük parçalara bölebilirsiniz. Bir element, aynı türde atomlar içerir.

Molekül ve bileşiklerde ise durum biraz farklı. Bileşik nedir kimya biliminde moleküllerden farkı nedir birlikte bakalım.

  • Moleküller basitçe birbirine bağlanmış veya karışmış iki veya daha fazla atomdan oluşur. Yani bir oksijen atomu molekül değildir ama iki oksijen atomu birbirine bağlanınca molekül olur.
  • Bileşikler ise iki farklı atom tipi içeren moleküllerdir. Yani O²’ye bir karbon atomu eklerseniz, CO² elde edersiniz. Bu da karbondioksittir ve bir bileşiktir.

Daha Küçükler: Temel Kimyada İleri Terimler

Bu atomların birbirine nasıl bağlandığını anlamak için küçük küçük ilerleyelim. Kimya derslerinizden bildiğiniz gibi atomlar, atomun çekirdeğinde toplanan veya o çekirdeğin etrafında dönen parçacıklardan oluşur. Bu parçacıkların pozitif, nötr ve negatif yükü olabilir.

Çekirdek (atomun merkezi), pozitif yüke sahip olan proton ve nötr olan nötronları tutar. Bu sırada negatif yüklü elektronlar çekirdeğin yörüngesinde yer alır.

  • Kovalent bağlarda iki atom bir veya birden fazla çift elektron paylaşır.
  • İyonik bağlarda bir atom diğerine elektron verir. Bu durumda elektron veren atom bir iyon hâline gelir. Yani pozitif yüklü olur. Metaller elektron kaybetmeyi, bağ oluşturmayı ve pozitif yükler geliştirmeyi seven elementlerdir.

Temel Kimya Kelime Bilgisi: Maddenin Hâlleri ve Bileşikler

Gelelim başka bir konuya. Kimyanın temellerini öğrendiğimize göre artık kimya derslerinde sürekli duyduğunuz kelimelere geçebiliriz.

Moleküller üç farklı hâlde bulunabilen maddeleri oluşturur. Bunları zaten duymuşsunuzdur ancak bir maddenin ısı ve basınçla hâl değiştirebileceğini hatırlatmaktan zarar gelmez diye düşünüyoruz.

  • Gazlar: Sabit şekli veya tanımlanabilir hacmi olmayan maddelerdir.
  • Sıvılar: Sabit şekli olmayan ancak belirli bir hacme sahip olan akışkan maddelerdir.
  • Katılar: Moleküllerin birbirine sıkıca kenetlendiği hâldir. Sabit bir şekle ve belli bir hacme sahiptirler.

Maddeler saf elementler, bileşikler veya karışımlar olabilir. Kimyada karışım, birleştirilmiş iki veya daha fazla elementten oluşan ancak bir bileşik gibi kimyasal bağı bulunmayan maddeye denir.

Bu bölümde son olarak asitler ve alkaliler var. Bunlar birbirinin tersidir. Asitler hidrojen içerir, protein verir ve suda pozitif iyonlar üretir. Alkaliler suda negatif iyonlar üretir.